Trong lễ đón nhận danh hiệu cao quý tổ chức vào sáng ngày 22-09-2013, tại Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử (TP Uông Bí- Quảng Ninh), bà Vũ Thị Thu Thủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh đã khẳng định giá trị văn hóa quan trọng của cuốn độc bản “Thi Vân Yên Tử” đối với tỉnh Quảng Ninh. Đặc biệt, ghi nhận sự đóng góp to lớn của GS.TS Hoàng Quang Thuận làm phong phú thêm những giá trị lịch sử, văn hóa tinh thần của Di tích lịch sử, danh thắng Yên Tử và quảng bá hình ảnh danh lam, thắng cảnh, tâm linh của đất nước với bạn bè quốc tế.

Chuyện kể lại, vào một ngày mùa đông năm 1997, GS.TS Hoàng Quang Thuận theo đoàn hành hương của Ni sư Huệ Giác từ miền Nam ra thăm viếng Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử lần đầu. Đặt mình vào chốn thâm nghiêm, thanh tịnh và siêu thoát ấy, tâm hồn Hoàng Quang Thuận dường như hòa lẩn trong tiếng chim ca líu lo trên sườn núi và thinh âm vọng lại tiếng chuông chùa xa xa…tiếng nước suối chảy róc rách dưới khe ngàn lẫn trong rêu phong cổ kính và dòng lịch sử ngàn xưa tràn về trong cõi tâm linh…

Ngay đêm đó, GS.TS Hoàng Quang Thuận cầm bút viết thơ về Yên Tử, những vần thơ thiền được cảm thức từ tâm linh sâu thẳm, vời vợi thời gian của nghìn xưa và hiện tại cuồn cuộn tuôn ra đầu bút. Trong ba đêm thao thức, canh đầu trở giấc đến bình minh ló dạng nhìn từ Yên Tử, ông đã hoàn thành 83 bài thơ, cùng với hơn 63 bài đã viết trước đó, ông hợp thành tập Thi Vân Yên Tử 143 bài, được Nhà Xuất bản Giáo dục in thành 3 thứ tiếng Việt – Anh – Pháp phát hành hơn 70 quốc gia trong dịp Đại lễ Phật Đản Liên Hợp quốc năm 2008 tại Việt Nam.

GS.TS Hoàng Quang Thuận tâm sự, ông rất ít làm thơ, ông là một nhà khoa học. Vậy mà…khi đặt chân đến cõi thiêng Yên Tử, từng bậc tam cấp, từng hòn đá, bụi cây, ngọn cỏ, tiếng chim bỗng tụ hội về tràn đầy trong tâm thức, gợi đến cõi Phật của Thượng hoàng Trần Nhân Tôn hơn 700 năm về trước. Gạt bỏ hết mọi sân si, hướng cõi lòng về nơi thánh thiện, hòa bình và an lạc. Yên Tử linh thiêng của Thiền viện phái Trúc Lâm rất Việt Nam, của con Hồng, cháu Lạc và những vần thơ thiền cất cánh bay ra khỏi tâm thức hiện ra trên giấy…Tập Thi Vân Yên Tử ra đời với lòng thành, Tâm Thiền cõi Phật luôn hướng Thiện, là triết lý vĩ đại được thế giới công nhận.

Thi Vân Yên Tử là mạch nguồn cảm hứng chọn lọc những tinh hoa và triết lý mang đậm dấu ấn cá nhân, độc thoại trên đoạn lữ hành về cõi Phật non thiêng Yên Tử. Tập thơ như đoạn trung chuyển giữa cõi phàm trần, là làn ranh giữa sự nhập thế và xuất thế, giữa con người với thiên nhiên, giữa vòng nguyệt quế nghệ thuật với phù vân Yên Tử tâm linh. Phải thật sự nhập với thiền định, hướng về cõi vô ngã và tứ đại giai không dù chỉ trong một đoản khúc ngắn ngủi của kiếp người, phải dày công hướng Phật, tâm Phật thì mới nhìn thấy con đường siêu thoát đang chờ phía trước. Sự dày công về đạo pháp ấy, những việc làm hướng Thiện ấy, toàn tâm nhập thể ấy của GS.TS Hoàng Quang Thuận đã chấp thêm đôi cánh vút bay những ngôn từ trong Thi Vân Yên Tử. Mỗi câu luôn “đẫm đầy chất đạo” “dào dạt tâm can” cho người đọc cái cảm giác diệu kỳ :

Gióng giả chuông chùa vọng xa xăm
Sạch bụi trần ai, ánh trăng rằm
Âm vang tỉnh giấc mê trần tục
Tây Phương đất, Phật núi Hoa Âm

Những câu thơ cuồn cuộn như mây trên non thiêng Yên Tử đầy xúc cảm nhẹ nhàng đến siêu thoát :

Ngân nga chuông vọng chiều xa vắng
Cung nữ ngàn xưa tiếng thở than…
Bốn bề núi biếc mây bao phủ
Suối hát muôn đời khúc thiền ca…
Chùa Đồng Yên Tử trời đất Phật
Ưu phiền trần tục thảy tiêu tan

Nếu “tịch lăng vô ngôn” là thiền, thì thơ và đạo là sự giao hòa, rất tiêu diêu, rất lãng đãng nhưng là một mạch nguồn. Thơ là vẻ đẹp của ngôn ngữ thì Đạo là vẻ đẹp của vô ngôn – như lời của tu sĩ Viên Minh.

Mùa Xuân mới lại về trên non thiêng Yên Tử với tượng đồng của Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập thể, với kỷ lục Đại học thế giới về mộc bản Thi Vân Yên Tử của GS.TS Hoàng Quang Thuận dâng cúng cho Trúc Lâm Thiền Viện. Muôn người từ mọi miền Tổ Quốc, từ những người con Việt xa quê và du khách nước ngoài sẽ về Yên Tử non thiêng vui vầy lễ hội mùa xuân 2014 để dâng hương lễ Phật, để chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên và để lắng lòng chiêm nghiệm tâm linh cõi Phật :

Đời giống mây trôi trên đỉnh núi
Phù vân tán tụ một kiếp người
Vinh hoa phú quý vòng tục lụy
Bể khổ trần ai kẻ đầy vơi…

Hoàng Châu