Một Hồn Thơ Lung Linh Ánh Đạo

Là một nhà khoa học, song trong anh lại có một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế lạ thường. Vì thế, sau cuộc hành trình lãng du về Yên Tử – “Vùng khí quyển của mỹ học thiền” (1) , anh Hoàng Quang Thuận cho ra đời tập thơ THI VÂN YÊN TỬ (2).

Âu cũng là duyên kỳ ngộ, được anh giao trình bày tập thơ nên tôi không khỏi ngạc nhiên về số lượng in và tái bản đến nay là 11.000 cuốn – Con số mười một ngàn cuốn cho tập thơ quả là một kỳ tích. Và trong kế hoạch sắp tới anh sẽ cho tái bản tiếp tập thơ dịch ba thứ tiếng Việt – Anh – Pháp. Thật vậy, thi phẩm của anh đã góp phần mở ra cơ hội mới trong giao lưu văn hoá, bồi đắp sâu xa hơn nữa sự hiểu biết về nền văn hoá giữa các dân tộc trên thế giới như trong bức thư cám ơn của Bộ trưởng Bộ Văn hoá – Thông tin Pháp đã chân thành bày tỏ: “Tập thơ ấy là bằng chứng quan hệ trao đổi văn hoá giữa hai nước chúng ta” (Catherine Traumanm). Và cũng với sự trân quý đón nhận, Hoàng cung Thụy Điển đã gửi thư phúc đáp: “Thay mặt Quốc Vương, tôi xin cám ơn ông về tập thơ… Chúng tôi đánh giá cao sự cao siêu sâu sắc về những vần thơ của Ông” (Ursula Wohlfahrt).

Chiên Yên Tử

Chiên Yên Tử

Yên Tử là danh thắng Phật tích nổi tiếng của nước ta thuộc tỉnh Quảng Ninh. Trên đỉnh non cao ấy có rất nhiều chùa, chùa nào cũng thờ ba vị nên còn gọi là Trúc Lâm Tam Tổ. Vị thứ nhất là vua Trần Nhân Tông – Vị vua hiền minh, thông tuệ, trị vì suốt 15 năm. Kế vị là Thiền sư Pháp Loa và Đệ Tam Tổ là Thiền Sư Huyền Quang.

Hành hương về xứ Phật khiến tác giả có dịp quay về với chính mình, ý thức được Phật tính trong chính mình. Trong giây phút hội ngộ giữa anh và anh, giữa anh với “người xưa”, “chốn xưa” thời gian như dừng lại, quá khứ như hội tụ trong một thoáng nhìn, lòng anh hân thưởng, xúc động trào dâng:

Yên Tử Thầy ơi! Con tới đây
Mênh mông mây núi bóng sư thầy
Trăm năm duyên kiếp còn lưu lại
Lối cũ đường xưa ngập cỏ cây.
(Vân du Yên Tử)

Những cảm xúc bồi hồi mãnh liệt khiến anh tự vấn:
Có phải người xưa lại viếng thăm…
Đường vào Yên Tử có khác xưa…
Cây đa thuở trước gió sương gầy…

“Người xưa” và “người nay” có duyên tiền định nào đây mà anh mơ hồ, thảng thốt: “Vẫn ba gốc đại ngày xưa ấy / Bao năm xa cách vẫn thấy gần.”

Hàng mấy trăm năm trước đã có không ít thi nhân, mặc khách đề thơ vịnh lưu lại nơi đây. Và đến lượt anh, anh hiểu rõ quyền lực ngôn ngữ nằm dưới quyền lực của cái đẹp, anh không tìm cách choàng một vòng hoa cho một vòng hoa. Song, trong lặng lẽ ngắm nhìn anh như bị chinh phục trước sự khai mở của tạo hoá:

Ngự Dội ngày xưa vua tắm đây
Tầng mây hoa nước cứ tuôn đầy
Bên kia dòng thác vài mươi bậc
Nền am rêu mốc đá chen cây.
(Thác Ngự Dội)

Để rồi:

Một đêm nghỉ lại chốn chùa chiền
Rừng thẳm non cao giấc ngủ yên
Tâm hồn nhập cảnh và muôn điệu
Thật phải trần gian hay cõi tiên …
Chiêm bái cảnh chùa trong tĩnh mịch
Hồn hoa, hoa mộng một kiếp duyên.
(Nghỉ lại chùa Yên)

Đây là cảm thức hoà điệu sâu xa với sự vật chung quanh mình; là ước muốn giao cảm với cảnh vật đến tột cùng trong trạng thái cô tịch: Tìm về nơi dấu Phật tích tiên / Tiêu dao trong cõi động từng thiền (Am Dược Tiên).

Cả tập thơ là mạch cảm xúc liên hoàn. Theo dòng tâm tưởng bước thơ anh, ta nghe âm vang dào dạt của gió núi mây ngàn, chuông chùa vang vọng, hoa thắm trăng nghiêng, sương rơi chim hót – một sự trở về của hoài niệm luyến lưu, trầm tư chiêm bái:

Đây chính nơi xưa suối vua Trần
Tìm nơi đất Phật để dừng chân
Bảy trăm năm đã bao dời đổi
Suối đẹp, chùa xưa vẫn sắc xuân.
(Suối Tắm)

“Vẫn – Sắc – Xuân”. Vâng, tất cả như đang vận hành, hoà điều trong từng sát-na của vũ trụ. Bởi lẽ, mùa xuân đích thực không lệ thuộc vào xuân nhân thế. Hoa nở? Hoa tàn? Vẫn là xuân.

Thi Vân Yên Tử không phải là tập thơ Đạo nhưng ý thiền chan hoà trong những vần thơ như hương sen thoang thoảng mặt hồ. Thật vậy, đọc và cảm nhận Thi Vân Yên Tử, ta bắt gặp ánh hồn Đạo pháp của anh Hoàng Quang Thuận trong ý tưởng bao dung, hoà hợp của tình yêu thiên nhiên, đất nước; khát khao tìm về cội nguồn của dân tộc, của bản thể chân như chính mình.

ĐỖ THỊ HỒNG CÚC
(Theo Tạp chí Việt Nam & Đông Nam Á ngày nay, số 4, năm 2001)

(1) GS. Mai Quốc Liên
(2) NXB Hội Nhà văn

Thi vân Yên Tử
Tập thơ
Thi Vân Yên Tử của nhà thơ Hoàng Quang Thuận là tập thơ thiền gồm 143 bài về Yên Tử được viết một cách hệ thống và phong phú mang nhiều hàm ý sâu xa nhưng lại được thể hiện qua những vần thơ thanh cao, huyền diệu, xa vắng, tĩnh lặng đồng thời lại gần gũi với đời thường. Tập thơ vẽ ra cho độc giả những phong cảnh tuyệt mỹ của núi mây Yên Tử đồng thời soi rọi lại những chặng đường vua Trần Nhân Tông đã đi qua để xây dựng nên Trung tâm Thiền phái Trúc Lâm của Việt Nam. Ngoài ra, độc giả còn được tiếp cận thiền học một cách tự nhiên, dễ dàng và sâu sắc.